Malaysia cởi mở hơn nhiều nước trong khu vực về sở hữu doanh nghiệp nước ngoài. Ở phần lớn ngành, người nước ngoài có thể sở hữu toàn bộ doanh nghiệp — khác hẳn với Thái Lan hay Indonesia. Nhưng vẫn có những lĩnh vực hạn chế và yêu cầu riêng cần biết.
Các loại hình doanh nghiệp
- Công ty trách nhiệm hữu hạn tư nhân — loại hình phổ biến nhất với người nước ngoài; tách bạch trách nhiệm
- Doanh nghiệp cá thể — đơn giản nhất nhưng thường chỉ dành cho công dân và thường trú nhân
- Hợp danh — cũng có hạn chế tương tự
- Chi nhánh doanh nghiệp nước ngoài — dành cho công ty đã có ở nước ngoài mở rộng sang
- Văn phòng đại diện — không được kinh doanh trực tiếp, chỉ nghiên cứu thị trường
Với người nước ngoài, công ty trách nhiệm hữu hạn tư nhân gần như luôn là lựa chọn, vì hai loại hình đơn giản hơn lại bị hạn chế.
Quy định sở hữu nước ngoài
- Ở phần lớn ngành, người nước ngoài được sở hữu toàn bộ
- Một số ngành có hạn chế tỷ lệ hoặc yêu cầu đối tác bản địa
- Các ngành thường bị hạn chế: dầu khí, ngân hàng, viễn thông, giáo dục, vận tải, một số dịch vụ
- Có yêu cầu về vốn tối thiểu cao hơn với doanh nghiệp do người nước ngoài sở hữu, nhất là ngành dịch vụ
- Một số ngành cần giấy phép riêng từ cơ quan quản lý chuyên ngành
🔴 Yêu cầu về vốn tối thiểu là chi tiết quyết định: doanh nghiệp có vốn nước ngoài trong ngành dịch vụ thường phải đáp ứng mức vốn cao hơn hẳn so với doanh nghiệp trong nước. Đây là rào cản thật với người muốn mở doanh nghiệp nhỏ.
Các bước thành lập
- Đăng ký tên doanh nghiệp
- Chuẩn bị hồ sơ — điều lệ, thông tin cổ đông và giám đốc
- Cần ít nhất một giám đốc thường trú tại Malaysia theo quy định
- Đăng ký thành lập với cơ quan quản lý doanh nghiệp
- Mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp
- Đăng ký thuế và đăng ký lao động
- Xin giấy phép ngành nghề nếu ngành có yêu cầu
Yêu cầu về giám đốc thường trú là điểm nhiều người mới vướng: cần có người cư trú tại Malaysia đứng tên giám đốc. Có dịch vụ cung cấp giám đốc danh nghĩa nhưng cần cân nhắc kỹ về pháp lý và rủi ro.
Giấy phép lao động qua doanh nghiệp
- Doanh nghiệp phải đáp ứng mức vốn góp tối thiểu để bảo lãnh giấy phép lao động
- Mức vốn yêu cầu cao hơn nếu doanh nghiệp có vốn nước ngoài
- Vị trí phải phù hợp với hạng giấy phép — có yêu cầu về mức lương tối thiểu
- Có yêu cầu về tỷ lệ lao động bản địa ở một số ngành
- Doanh nghiệp phải có hoạt động thật và hồ sơ thuế đầy đủ
Đây là lý do nhiều người lập công ty tại Malaysia: không chỉ để kinh doanh mà để tự bảo lãnh giấy phép cư trú cho mình. Nhưng cách này đòi hỏi doanh nghiệp đủ vốn và hoạt động thật, không phải công ty rỗng.
Ưu đãi đầu tư
- Malaysia có cơ quan xúc tiến đầu tư cấp ưu đãi cho ngành ưu tiên
- Ưu đãi gồm miễn giảm thuế, hỗ trợ thủ tục, nới quy định sở hữu
- Ngành ưu tiên thường là sản xuất công nghệ cao, điện tử, năng lượng, công nghệ số
- Có khu công nghiệp và khu kinh tế đặc biệt với chính sách riêng
- Có chương trình dành cho khởi nghiệp công nghệ với điều kiện riêng
Với dự án có quy mô hoặc thuộc ngành công nghệ, nên tìm hiểu các chương trình ưu đãi trước khi lập doanh nghiệp — điều kiện được duyệt thường thuận hơn nhiều so với đăng ký thông thường.
Thuế
- Thuế thu nhập doanh nghiệp theo mức quy định, có mức ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ
- Thuế bán hàng và dịch vụ áp dụng cho một số hoạt động
- Phải nộp báo cáo tài chính có kiểm toán hằng năm
- Khấu trừ thuế cho người lao động
- Có hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Malaysia và Việt Nam
Yêu cầu kiểm toán hằng năm là bắt buộc với công ty trách nhiệm hữu hạn: nên thuê công ty kế toán ngay từ đầu, vì đây không phải việc tự làm được nếu không rành quy định địa phương.
Những điều nên kiểm trước
- Ngành của mình có bị hạn chế sở hữu không
- Mức vốn tối thiểu áp dụng cho doanh nghiệp có vốn nước ngoài trong ngành đó
- Giấy phép ngành nghề cần có
- Yêu cầu giám đốc thường trú và cách đáp ứng
- Điều kiện bảo lãnh giấy phép lao động nếu định tự bảo lãnh
- Có thuộc ngành được ưu đãi không
Quy định về sở hữu nước ngoài, mức vốn tối thiểu và ưu đãi đầu tư được điều chỉnh theo thời kỳ và khác nhau theo ngành. Trước khi đầu tư, hãy tham vấn luật sư hoặc công ty tư vấn có giấy phép tại Malaysia và đối chiếu với cơ quan xúc tiến đầu tư Malaysia.
Người nước ngoài sở hữu 100% công ty ở Malaysia được không?
Ở phần lớn ngành là được — Malaysia cởi mở hơn nhiều nước trong khu vực về điểm này. Tuy nhiên một số ngành như dầu khí, ngân hàng, viễn thông, giáo dục có hạn chế tỷ lệ hoặc yêu cầu đối tác bản địa.
Rào cản lớn nhất với doanh nghiệp nhỏ là gì?
Yêu cầu vốn tối thiểu. Doanh nghiệp có vốn nước ngoài trong ngành dịch vụ thường phải đáp ứng mức vốn cao hơn hẳn so với doanh nghiệp trong nước.
Có cần giám đốc người Malaysia không?
Cần ít nhất một giám đốc thường trú tại Malaysia theo quy định. Có dịch vụ cung cấp giám đốc danh nghĩa nhưng cần cân nhắc kỹ về pháp lý và rủi ro.
Lập công ty để tự bảo lãnh giấy phép cư trú được không?
Được, và nhiều người làm vậy. Nhưng doanh nghiệp phải đủ vốn góp tối thiểu, có hoạt động thật và hồ sơ thuế đầy đủ — công ty rỗng không đáp ứng được.
