Xin việc và làm việc tại Malaysia: quy trình cho người Việt

Malaysia tuyển khá nhiều nhân sự nước ngoài, và với người Việt có một lợi thế lớn so với các điểm đến khác trong khu vực: tiếng Anh dùng rộng rãi, nên không cần học ngôn ngữ mới để làm việc.

Các ngành tuyển nhiều nhân sự nước ngoài

• Điện tử và bán dẫn — Malaysia là mắt xích lớn trong chuỗi cung ứng chip toàn cầu
• Dầu khí — có tập đoàn quốc gia lớn và nhiều nhà thầu quốc tế
• Công nghệ thông tin — trung tâm dịch vụ chia sẻ của nhiều tập đoàn khu vực
• Dịch vụ tài chính — gồm cả tài chính Hồi giáo, lĩnh vực Malaysia dẫn đầu
• Sản xuất — nhiều nhà máy của doanh nghiệp nước ngoài
• Giáo dục — các trường quốc tế và phân hiệu đại học nước ngoài
• Y tế — cần đăng ký hành nghề riêng

Nhóm thứ ba đáng chú ý riêng: nhiều tập đoàn đặt trung tâm dịch vụ chia sẻ tại Malaysia để phục vụ cả khu vực, và các trung tâm này tuyển nhân sự đa quốc tịch — nơi người Việt biết tiếng Anh có cơ hội rõ.

Kênh tìm việc

• Trang tuyển dụng lớn của Malaysia và khu vực
• Trang tuyển dụng quốc tế lọc theo địa điểm
• Công ty tuyển dụng chuyên ngành — hiệu quả với vị trí chuyên môn
• Nộp thẳng cho doanh nghiệp — nhất là các tập đoàn có trung tâm tại Malaysia
• Doanh nghiệp Malaysia tại Việt Nam — có thể chuyển công tác sang
• Mạng lưới quan hệ trong ngành

Kênh thứ năm đáng cân nhắc: vào làm cho doanh nghiệp Malaysia tại Việt Nam rồi xin chuyển sang thường thuận hơn nhiều so với nộp hồ sơ từ ngoài — vì đã có quan hệ và doanh nghiệp đã biết mình.

Hồ sơ ứng tuyển

• Hồ sơ bằng tiếng Anh là chuẩn
• Nêu rõ bằng cấp và số năm kinh nghiệm — cần cho hồ sơ giấy phép sau này
• Chứng chỉ chuyên môn nếu có
• Thư giới thiệu từ nơi làm cũ
• Nêu rõ mức lương mong muốn — vì nó quyết định hạng giấy phép

🔴 Mục cuối là chi tiết quan trọng mà ít người nghĩ tới: mức lương quyết định hạng giấy phép, và hạng quyết định quyền lợi. Nhận mức lương thấp hơn ngưỡng của một hạng có nghĩa là mất luôn các quyền của hạng đó — gồm cả khả năng bảo lãnh gia đình.

Quy trình từ nhận việc tới đi làm

• Nhận thư mời làm việc với vị trí và mức lương cụ thể
• Doanh nghiệp nộp hồ sơ xin giấy phép lao động
• Chuẩn bị bằng cấp đã hợp pháp hoá, lý lịch tư pháp, giấy khám sức khoẻ
• Nhận thư chấp thuận và làm thủ tục nhập cảnh
• Dán giấy phép vào hộ chiếu sau khi tới Malaysia
• Làm các thủ tục còn lại — tài khoản ngân hàng, đăng ký thuế

Về hợp pháp hoá bằng cấp: làm từ Việt Nam thuận hơn nhiều so với khi đã sang. Nên bắt đầu ngay khi có thư mời, không đợi doanh nghiệp yêu cầu.

Bảo hiểm và các khoản khấu trừ

• Thuế thu nhập khấu trừ tại nguồn
• Quỹ tiết kiệm hưu trí — người nước ngoài tham gia trong một số trường hợp; có thể tự nguyện
• Bảo hiểm tai nạn lao động theo quy định
• Bảo hiểm y tế — thường do doanh nghiệp mua hoặc tự mua
• Người rời Malaysia có thể rút phần đã đóng vào quỹ hưu trí theo thủ tục

Mục cuối là khoản nhiều người bỏ quên khi về nước: nếu đã tham gia quỹ hưu trí thì có thủ tục rút phần đã tích luỹ. Nên hỏi kỹ trước khi rời Malaysia.

Thuế thu nhập

• Mức thuế phụ thuộc vào tình trạng cư trú thuế — ở đủ số ngày trong năm thì được tính là cư trú
• Người không cư trú thuế chịu mức khấu trừ khác, thường cao hơn
• Có hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Malaysia và Việt Nam
• Phải khai thuế hằng năm
• Cần giấy xác nhận hoàn tất nghĩa vụ thuế khi rời Malaysia

Mục cuối là thủ tục bắt buộc: phải hoàn tất nghĩa vụ thuế trước khi rời Malaysia vĩnh viễn, và thiếu giấy này có thể gây rắc rối.

Văn hoá công sở

• Đa văn hoá — đồng nghiệp từ nhiều cộng đồng và nhiều nước
• Tiếng Anh là ngôn ngữ làm việc ở phần lớn doanh nghiệp quốc tế
• Giữ thể diện quan trọng — góp ý nên nói riêng
• Tôn trọng khác biệt tôn giáo — giờ cầu nguyện, kiêng kỵ ăn uống, tháng chay
• Thứ bậc được tôn trọng nhưng không khí nói chung thoải mái
• Nhiều ngày lễ của các cộng đồng khác nhau

Về sự nhạy cảm tôn giáo: đây là điều cần chú ý hơn ở các nước khác — từ việc chọn nhà hàng cho bữa ăn nhóm tới việc sắp lịch họp trong tháng chay. Hỏi trước bao giờ cũng tốt hơn đoán.

Điều kiện lao động, mức thuế và quy định về quỹ hưu trí được điều chỉnh theo thời kỳ. Trước khi ký hợp đồng, hãy đối chiếu với cơ quan quản lý lao động Malaysia và yêu cầu hợp đồng bằng văn bản.