Kinh doanh tại Malaysia: lập công ty, sở hữu nước ngoài và thủ tục

Malaysia cho người nước ngoài sở hữu công ty ở nhiều ngành, nhưng một số ngành có giới hạn tỷ lệ hoặc yêu cầu đối tác bản địa. Biết trước ngành của mình thuộc nhóm nào là bước đầu tiên, trước cả việc chọn loại hình doanh nghiệp.

Các loại hình doanh nghiệp

• Công ty trách nhiệm hữu hạn tư nhân — loại phổ biến nhất với nhà đầu tư nước ngoài; trách nhiệm hữu hạn theo vốn góp
• Công ty hợp danh trách nhiệm hữu hạn — dùng cho một số ngành dịch vụ chuyên môn
• Chi nhánh công ty nước ngoài — không phải pháp nhân độc lập, công ty mẹ chịu trách nhiệm
• Văn phòng đại diện — chỉ được làm nghiên cứu thị trường và liên lạc, không kinh doanh sinh lời
• Hộ kinh doanh cá thể — thường chỉ cho công dân và thường trú nhân

Với phần lớn người Việt muốn làm ăn tại Malaysia, công ty trách nhiệm hữu hạn tư nhân là lựa chọn mặc định — được công nhận rộng, dễ mở tài khoản ngân hàng và là cơ sở để xin giấy tờ cư trú cho người điều hành.

Tỷ lệ sở hữu nước ngoài

🔴 Đây là phần quyết định và khác nhau rất nhiều theo ngành:

• Nhiều ngành cho sở hữu nước ngoài toàn phần — chế tạo, nhiều mảng dịch vụ, công nghệ
• Một số ngành có trần tỷ lệ — phải có cổ đông bản địa
• Một số ngành gần như đóng với nhà đầu tư nước ngoài
• Ngành bán lẻ và phân phối có quy định riêng, thường khắt khe hơn
• Một số ngành cần giấy phép chuyên ngành ngoài đăng ký doanh nghiệp
• Quy định thay đổi theo chính sách từng thời kỳ

Vì vậy bước đầu tiên luôn là: xác định mã ngành của hoạt động mình định làm, rồi tra quy định sở hữu cho đúng mã đó. Làm ngược lại — lập công ty trước rồi mới tìm hiểu — là cách mất tiền và thời gian.

Điều kiện và yêu cầu

• Vốn điều lệ tối thiểu khác nhau theo ngành và theo tỷ lệ sở hữu nước ngoài
• Công ty có vốn nước ngoài thường yêu cầu vốn cao hơn công ty trong nước
• Cần giám đốc thường trú tại Malaysia — ít nhất một người
• Cần thư ký công ty được cấp phép
• Cần địa chỉ đăng ký tại Malaysia
• Kiểm toán và nộp báo cáo hằng năm

Yêu cầu giám đốc thường trú là điểm nhiều người vướng: phải có người cư trú tại Malaysia đứng tên. Có dịch vụ cung cấp, nhưng dùng người mình không kiểm soát được là rủi ro pháp lý thật — nên cân nhắc kỹ.

Mối liên hệ với giấy tờ cư trú

• Lập công ty không tự động cho quyền cư trú
• Người điều hành cần giấy phép làm việc riêng, do chính công ty mình bảo lãnh
• Công ty phải đáp ứng điều kiện — vốn, hoạt động thật — mới được bảo lãnh
• 🔴 Công ty chỉ tồn tại trên giấy khó qua được khâu này
• Có chương trình lưu trú dài hạn riêng, đi theo cơ chế khác, không phải qua công ty

Đây là hiểu lầm phổ biến cần nói rõ: lập công ty tại Malaysia không phải một con đường định cư. Nó cho phép làm ăn hợp pháp và xin giấy phép làm việc nếu công ty hoạt động thật — không hơn.

Thuế

• Thuế thu nhập doanh nghiệp theo mức quy định, có mức ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ đủ điều kiện
• Thuế thu nhập cá nhân luỹ tiến, khác nhau giữa cư trú thuế và không cư trú
• Thuế bán hàng và dịch vụ áp dụng cho một số hoạt động
• Ưu đãi thuế cho một số ngành và khu vực được khuyến khích
• Có hiệp định tránh đánh thuế hai lần với nhiều nước, gồm Việt Nam
• Nghĩa vụ khấu trừ thuế với một số khoản chi trả ra nước ngoài

Hiệp định tránh đánh thuế hai lần là điểm đáng khai thác với người Việt làm ăn hai nước: nó quyết định khoản thu nhập nào chịu thuế ở đâu. Nên có kế toán hiểu cả hai hệ thống ngay từ đầu.

Ưu đãi đầu tư

• Có cơ quan xúc tiến đầu tư là đầu mối chính thức
• Ưu đãi thuế cho ngành được khuyến khích — công nghệ cao, sản xuất tiên tiến, dịch vụ số
• Khu công nghiệp và khu kinh tế có chế độ riêng
• Một số chương trình cho doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ
• Điều kiện đi kèm — mức đầu tư, số việc làm tạo ra, nội dung công nghệ

Những điều cần lưu ý

• Dùng tư vấn có giấy phép — thư ký công ty và kế toán phải được cấp phép
• Kiểm mã ngành trước khi làm bất cứ bước nào
• Mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp mất thời gian, cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ
• Hiểu quy định lao động nếu định tuyển người
• Nghĩa vụ báo cáo hằng năm — không làm là bị phạt và có thể bị xoá tên
• Hợp đồng bằng tiếng Anh phổ biến và được chấp nhận
• 🔴 Không nhờ người khác đứng tên hộ cổ phần — rủi ro pháp lý và tài sản rất lớn

Quy định về sở hữu, vốn và ưu đãi thay đổi theo thời kỳ và khác nhau theo ngành. Trước khi đầu tư, hãy làm việc với cơ quan xúc tiến đầu tư Malaysia và luật sư doanh nghiệp tại chỗ.