Bài này dành cho người mới bắt đầu tìm hiểu về Malaysia — gom lại những điều cần nắm trước khi đi sâu vào bất cứ hướng nào, và chỉ ra các hiểu nhầm phổ biến nhất.
Năm điều nên nắm trước tiên
- Miễn thị thực ngắn hạn cho người Việt, nhưng chỉ cho du lịch và thăm thân
- Tiếng Anh dùng rộng rãi — lợi thế lớn nhất so với nhiều điểm đến trong khu vực
- Có chương trình cư trú dài hạn cho người nước ngoài — khác với Thái Lan hay nhiều nước khác
- Hai bang Đông Malaysia có quy định nhập cư riêng
- Hồi giáo là quốc giáo — có một số quy định và ứng xử cần tôn trọng
Các con đường tới Malaysia
- Du lịch — miễn thị thực ngắn hạn, đơn giản nhất
- Du học — thị thực sinh viên, rất nhiều chương trình tiếng Anh
- Làm việc — cần doanh nghiệp bảo lãnh và giấy phép lao động
- Lao động theo chương trình — qua đơn vị được cấp phép của hai nước
- Cư trú dài hạn theo chương trình dành cho người nước ngoài — có điều kiện về tài chính
- Kinh doanh và đầu tư — lập doanh nghiệp tại Malaysia
- Theo gia đình — kết hôn với công dân Malaysia hoặc là người phụ thuộc
Với người Việt, ba con đường thực tế nhất là du học, làm việc có doanh nghiệp bảo lãnh và lao động theo chương trình chính thức.
Chương trình cư trú dài hạn
- Malaysia có chương trình dành cho người nước ngoài muốn ở dài hạn, không cần làm việc
- Có điều kiện về tài chính — thu nhập, tài sản hoặc tiền gửi
- Cấp quyền lưu trú nhiều năm, gia hạn được
- Cho phép mang theo người phụ thuộc
- 🔴 Điều kiện của chương trình đã được điều chỉnh đáng kể qua các thời kỳ
Mục cuối rất quan trọng: chương trình này từng thay đổi điều kiện khá mạnh, và cả người đang tham gia lẫn người mới nộp đều bị ảnh hưởng. Đây là lĩnh vực bắt buộc phải kiểm với nguồn chính thức, vì thông tin cũ vài năm có thể sai hoàn toàn.
Bốn hiểu nhầm phổ biến
Một — mua nhà là được ở lại. Không. Sở hữu bất động sản không tạo ra quyền cư trú. Ngoài ra người nước ngoài chỉ mua được bất động sản trên một ngưỡng giá nhất định, và ngưỡng này khác nhau theo bang.
Hai — có thị thực là làm việc được. Không. Làm việc cần giấy phép lao động riêng do doanh nghiệp bảo lãnh, và có quy định về vị trí, mức lương, tỷ lệ lao động bản địa.
Ba — vào Malaysia là đi được cả nước. Không. Sabah và Sarawak kiểm soát nhập cư riêng, và giấy phép làm việc cho bán đảo không dùng được ở đó.
Bốn — Malaysia là nước Hồi giáo nên khắt khe với người nước ngoài. Không hẳn. Xã hội đa tôn giáo trong thực tế, rượu bán được ở nhiều nơi, trang phục thoải mái ở đô thị. Nhưng có khác biệt giữa các bang — một số bang áp dụng quy định địa phương nghiêm hơn.
Những quy tắc nên tôn trọng
- Bỏ giày khi vào nhà, đền thờ và một số nơi
- Che vai và đầu gối khi vào đền thờ Hồi giáo; phụ nữ thường được yêu cầu che tóc
- Dùng tay phải khi đưa và nhận đồ, khi ăn bốc
- Không chạm vào đầu người khác
- Trong tháng chay Hồi giáo, tránh ăn uống công khai vào ban ngày ở nơi có nhiều người Hồi giáo
- Không phê phán tôn giáo hoặc chính sách sắc tộc
- 🔴 Luật về ma tuý cực kỳ nghiêm — mức hình phạt thuộc nhóm nặng nhất thế giới
Mục cuối cần nhấn mạnh hơn mọi thứ khác: đây là ranh giới tuyệt đối không nên thử ở Malaysia, và áp dụng cho cả người nước ngoài.
Những điều dễ chịu
- Tiếng Anh phổ biến — không cần học ngôn ngữ mới để sinh hoạt
- Khí hậu quen với người Việt
- Ẩm thực đa dạng, có cả món Việt ở đô thị lớn
- Hạ tầng tốt — đường sá, internet, y tế
- Chi phí hợp lý so với mức sống
- Vị trí thuận để đi các nước trong khu vực
Thứ tự nên tìm hiểu
- Bước một — xác định mục đích: du lịch, học, làm, lao động, hay ở dài hạn
- Bước hai — tra loại thị thực phù hợp và điều kiện hiện hành
- Bước ba — nếu định làm việc, kiểm quy định về giấy phép lao động
- Bước bốn — chọn vùng, và kiểm quy định riêng nếu định tới Đông Malaysia
- Bước năm — tính chi phí gồm cả bảo hiểm y tế
- Bước sáu — tìm hiểu quy tắc ứng xử trước khi sang
Lời khuyên bao trùm: kiểm thông tin với nguồn chính thức thay vì dựa vào kinh nghiệm người đi trước. Chính sách thị thực và các chương trình cư trú dài hạn của Malaysia đã có những thay đổi đáng kể, và thông tin cũ dễ dẫn tới quyết định sai.
Quy định về thị thực, giấy phép lao động và sở hữu bất động sản được điều chỉnh theo thời kỳ và khác nhau theo bang. Trước khi ra quyết định, hãy đối chiếu với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Malaysia hoặc cơ quan đại diện Malaysia tại Việt Nam.
Malaysia có chương trình cư trú dài hạn không?
Có, dành cho người nước ngoài muốn ở dài hạn với điều kiện về tài chính. Tuy nhiên điều kiện đã được điều chỉnh đáng kể qua các thời kỳ nên phải kiểm với nguồn chính thức.
Người nước ngoài mua nhà ở Malaysia được không?
Được nhưng chỉ với bất động sản trên một ngưỡng giá nhất định, và ngưỡng này khác nhau theo bang. Ngoài ra sở hữu bất động sản không tạo ra quyền cư trú.
Malaysia là nước Hồi giáo thì có khắt khe không?
Xã hội đa tôn giáo trong thực tế — rượu bán được ở nhiều nơi, trang phục thoải mái ở đô thị. Nhưng có khác biệt giữa các bang, một số bang áp dụng quy định địa phương nghiêm hơn.
Điều gì tuyệt đối không được thử ở Malaysia?
Mọi thứ liên quan tới ma tuý. Malaysia có mức hình phạt thuộc nhóm nặng nhất thế giới trong lĩnh vực này và áp dụng cho cả người nước ngoài.
